BrandenburgiaNiemcy | zabytki, atrakcje, turystyka

Na obszarze późniejszej Marchii Brandenburskiej (VII–XII w.) żyli Słowianie połabscy, konkretnie kilka blisko spokrewnionych plemion: Hawelanie,  Sprewianie,  Wieletowie i Obodryci.

Czy coś po nich zostało? Tak, bardzo dużo, tylko nie zawsze na wierzchu. Najbardziej widoczne jest połabskie dziedzictwo w nazwach miejscowości, których w samej Brandenburgii jest kilkaset. Najbradziej znane to:

• Berlin - niemal na pewno od słowiańskiego: berl / bjerl - bagno, mokradło
• Brandenburg - od Brenna (gród Hawelan)
• Spandau - Spandow
• Potsdam - Poztupimi - pod dębami
• Köpenick - Copnic
• Teltow, Zossen, Werder, Trebbin - wszystkie o słowiańskiej etymologii

A co z dzidzictwem genetycznym? Tu warto być ostrożnym, ale badania genetyczne i demograficzne sugerują, że nie doszło do całkowitej wymiany ludności, a raczej do elitaryzacji i germanizacji.
Słowianie byli chrystianizowani, przejmowali język niemiecki i wtapiali się w strukturę społeczną. Dzisiejsi mieszkańcy Brandenburgii i Berlina w znacznej części mają słowiańskich przodków, choć często o tym nie wiedzą.

Brandenburgia była marchią wschodnią, czyli pogranicznym terytorium Rzeszy przeznaczonym do ochrony przed plemionami słowiańskimi i innymi „poganami” na wschodzie. Jej twórcą w sensie administracyjnym był Albrecht Niedźwiedź (Albrecht der Bär, 1100–1170), który w 1157 r. zajął ziemię dawnej słowiańskiej plemiennej konfederacji Luciców (Łużyczan).

O znaczeniu Marchii Brandenburskiej w organiźmie Świętego Cesarstwa Rzymskiego, może świadczyć to, że stała się Elektoratem w 1356 roku, na mocy Złotej Bulli Karola IV, czyli faktycznie, brandenburscy elektorzy posiadali tytuł wybierania cesarza przed wieloma książętami Saksonii czy Bawarii, bo liczba elektorów była ograniczona (7 początkowo).

Albrecht der Bär [1100-1170], założyciel dynastii askańskiej, był jednym z pierwszych niemieckich rycerzy-margrabiów, którzy naprawdę przekształcili marchie w struktury państwowe, a nie tylko pas graniczny pełen wojowników. Przydomek Niedźwiedź nie jest przypadkowy: legenda mówi, że był olbrzymi, silny i waleczny, a jego przeciwnicy mówili, że ma siłę niedźwiedzia. Ale w źródłach pojawia się też jako żartobliwy przydomek od imienia Albrecht – Albercursus → niedźwiedź.

Albrecht w 1157 r. zajął tereny Luciców, co dziś odpowiada części Brandenburgii i Meklemburgii i bardzo dbał o chrystianizację podbitych ludów – zakładał klasztory i popierał misjonarzy. Mówiło się nawet, że czasami „chrystianizował mieczem”, co było dość typowe w średniowieczu.

Swoje korzenie Askańczycy wywodzą z Saksonii środkowej, i specjalizowali się w marchiach  Brandenburgia, Łużyce, Saksonia granice były szkołą życia dla tej dynastii, choć nie wszyscy Askańczycy byli wojownikami. Niektórzy stawali się zakonnikami lub biskupami, co dawało rodzinie przewagę polityczną bez walki.

Albrecht i jego potomkowie mieli niejednoznaczne kontakty z Piastami: czasem współpraca, czasem rywalizacja o Pomorze Zachodnie i Kujawy, a niektórzy margrabiowie brandenburscy mieli krew piastowską po matkach, co dawało im legitymizację do pretendowania do polskich ziem - w praktyce mogło to prowadzić do rodzinnych sporów lub wręcz zamachów (jak w przypadku Przemysła II?).